Skrubery na statku: rodzaje, tryby pracy i co zużywają
Obieg otwarty, zamknięty, hybryda i instalacje suche — czym się różnią i który z nich zużywa ług sodowy.
Skruber to instalacja, która wypłukuje tlenki siarki ze spalin silnika okrętowego. Są cztery rodzaje: obieg otwarty, zamknięty, hybrydowy i suchy. Ług sodowy zużywają tylko dwa z nich — obieg zamknięty i hybrydowy pracujący w trybie zamkniętym.
Po co statkowi skruber
MARPOL Annex VI ogranicza zawartość siarki w paliwie żeglugowym. Na obszarach kontroli emisji — a Bałtyk i Morze Północne nimi są — limit wynosi 0,10%. Armator ma dwie drogi: kupować paliwo spełniające limit albo palić paliwo wysokosiarkowe i oczyszczać spaliny. Skruber jest tą drugą drogą.
Opłacalność tego wyboru zależy od różnicy cen między paliwem wysoko- i niskosiarkowym. Warto wiedzieć, że w listopadzie 2026 r. ta różnica w Rotterdamie wynosiła około 50 USD za tonę, przy progu opłacalności podawanym w okolicach 100 USD — czyli w Europie Północnej skruber nie zwraca się dziś sam z siebie.
Cztery rodzaje i to, co zużywają
| Rodzaj | Jak działa | Czy zużywa ług |
|---|---|---|
| Obieg otwarty open-loop | Przepuszcza wodę morską przez spaliny i zrzuca ją za burtę. Korzysta z naturalnej alkaliczności morza. | Nie |
| Obieg zamknięty closed-loop | Krąży woda słodka, do której dozuje się ług sodowy dla utrzymania alkaliczności. Zrzut ograniczony do części obiegu. | Tak |
| Hybrydowy | Przełącza się między trybami zależnie od tego, gdzie statek się znajduje. | Tak, w trybie zamkniętym |
| Suchy dry | Granulat wodorotlenku wapnia zamiast wody. | Nie |
Jak wygląda flota w liczbach
To jest liczba, która porządkuje całą resztę. Według danych DNV na flotę ze skruberami składa się około 5600 jednostek, z czego:
- ok. 82% to obieg otwarty — nie kupuje ługu wcale,
- ok. 16% to hybrydy,
- ok. 1,3% to obieg zamknięty.
Innymi słowy: rozmowa o ługu sodowym dotyczy mniej więcej siedemnastu procent floty ze skruberami, a nie całej. Niemiecki urząd środowiska podaje nawet, że instalacje w pełni zamknięte to mniej niż 1% skruberów na świecie.
Co napędza zużycie ługu: zakazy zrzutu u sąsiadów
Od 1 lipca 2025 r. zrzut wody z obiegu otwartego jest zakazany na wodach terytorialnych Finlandii, Szwecji i Danii. Statek z hybrydą, który wchodzi w te wody, musi przełączyć się w tryb zamknięty — i wtedy zaczyna zużywać ług.
Dla polskich tras to ma konkretne znaczenie, bo promy ze Świnoujścia i Gdańska idą do Ystad, Trelleborga, Nynäshamn i Karlshamn, czyli przez wody objęte zakazem. W samej Polsce zakazu nie znaleźliśmy — BIMCO w swoim zestawieniu jurysdykcji wpisuje przy Polsce „brak informacji".
Horyzont czasowy trzeba znać: OSPAR przyjął zakaz zrzutu z obiegu otwartego od 1 lipca 2027 r. i wszystkich zrzutów, także z obiegu zamkniętego, od 1 lipca 2029 r. na wodach wewnętrznych i w portach. Finlandia ma zakaz dla obiegu zamkniętego od 1 stycznia 2029 r., Dania od 1 lipca 2029 r.
Ile ługu to jest w praktyce
Źródła podają zakres, nie jedną liczbę, i warto wiedzieć dlaczego: zużycie zależy od zawartości siarki w paliwie, od trybu pracy i od tego, jak głęboko schodzi się z emisją.
- 6–18 l/MWh roztworu 50% — Umweltbundesamt, przy czym ok. 6 l/MWh na każdy procent siarki w paliwie.
- ok. 18 l/MWh — szacunek Wärtsilä przy zejściu z paliwa 3,5% S do równoważnika 0,1%.
- 1,25 kg NaOH na 1 kg usuniętego SO₂ — kontrola stechiometryczna.
Ług dozowany jest automatycznie do obiegu, żeby utrzymać pH, a wraz z nim skuteczność usuwania SOx. Zrzut części obiegu w instalacji słodkowodnej to 0,1–0,3 m³/MWh — według Wärtsilä około 250 razy mniej wody niż w obiegu otwartym.
Czy ług da się czymś zastąpić
Tak, i warto o tym wiedzieć, zanim podejmie się decyzje zakupowe. Układ oczyszczania wody w skruberach Alfa Laval PureSOx może pracować na wodorotlenku sodu albo na wodorotlenku magnezu, a wersja PureSOx 2.0 dopuszcza również wodorowęglan sodu w proszku. Chemicznie ług potrzebuje dwóch jonów na wychwyt siarki, wodorotlenek magnezu jednego.
Dlatego pierwsze pytanie przy zapytaniu ofertowym nie brzmi „ile ługu", tylko „jaka instalacja i jaki reagent".
Pytania, które dostajemy
Co to są skrubery?
Skruber, formalnie układ oczyszczania spalin (EGCS), to instalacja, która wypłukuje tlenki siarki ze spalin silnika okrętowego. Pozwala statkowi spełnić limit siarki z MARPOL Annex VI bez przechodzenia na droższe paliwo niskosiarkowe.
Jakie są rodzaje skruberów?
Cztery: obieg otwarty, obieg zamknięty, hybrydowy i suchy. Otwarty korzysta z naturalnej alkaliczności wody morskiej. Zamknięty pracuje na wodzie słodkiej z dodatkiem ługu sodowego. Hybrydowy przełącza się między trybami. Suchy używa granulatu wodorotlenku wapnia.
Który skruber zużywa ług sodowy?
Zamknięty i hybrydowy pracujący w trybie zamkniętym. Obieg otwarty nie zużywa ługu wcale, a instalacje suche używają granulatu wapniowego. Według danych DNV ok. 82% floty ze skruberami to obieg otwarty, ok. 16% hybrydy i ok. 1,3% obieg zamknięty.
Ile ługu zużywa skruber w obiegu zamkniętym?
Publikowane wartości mieszczą się w zakresie 6–18 litrów roztworu 50% na MWh, rosnąc wraz z zawartością siarki w paliwie — ok. 6 l/MWh na każdy procent siarki. Stechiometrycznie na 1 kg usuniętego SO₂ przypada 1,25 kg wodorotlenku sodu.
Źródła
- MARPOL Annex VI, prawidło 14 — limity zawartości siarki; Bałtyk i Morze Północne jako obszary kontroli emisji.
- Dane DNV — ok. 5600 jednostek ze skruberami: 82% obieg otwarty, 16% hybrydy, 1,3% obieg zamknięty.
- Umweltbundesamt, Scrubber on Ships (kwiecień 2026) — 6–18 l/MWh roztworu 50%, ok. 6 l/MWh na procent siarki, 1,25 kg NaOH na kg SO₂, zrzut 0,1–0,3 m³/MWh, instalacje w pełni zamknięte poniżej 1% floty.
- Wärtsilä za poradnikiem ABS — ok. 18 l/MWh przy 3,5% S do 0,1%; ług dozowany automatycznie dla utrzymania pH; skruber słodkowodny zrzuca ok. 250 razy mniej wody.
- Alfa Laval PureSOx — praca na NaOH albo Mg(OH)₂; PureSOx 2.0 również na wodorowęglanie sodu.
- Zakazy zrzutu: Finlandia (Baltic Sea Action Group), Dania (Danish Shipping, DTU), Szwecja; OSPAR za DNV i Seas at Risk; BIMCO — zestawienie jurysdykcji.
- Różnica cen paliw, listopad 2026 — spread HSFO/VLSFO w Rotterdamie ok. 50 USD/t wobec progu opłacalności ok. 100 USD/t (Ship & Bunker, MABUX).
Potrzebujesz produktu, a nie tylko odpowiedzi?
Od jednego paletopojemnika do cysterny, z dostawą pod burtę w polskich portach i certyfikatem analizy na Twoją partię.
- Roztwór mocznika 40% (AUS 40)
- Ług sodowy 50% (NaOH)